De fan
De vouwwaaier in de Japanse dans: wat de danseres ermee doet
Waar de vouwwaaier vandaan komt, hoe een danswaaier verschilt van een alledaagse en waarom hij zoveel van het verhaal draagt in een kort recital.
Reserveer een plek ↗Kort antwoord
De waaier is uitgevonden in Japan en in de dans functioneert hij als rekwisiet dat bijna alles kan verbeelden. Wikipedia beschrijft de danswaaier, de mai ogi, als een waaier met tien ribben en een dik papieren blad waarop een familiewapen prijkt, en Kyoto Travel zegt dat dansers met beweging en een waaier romantiek, seizoenen of legenden overbrengen.
De Japanse waaier in het kort
| Wat de bronnen zeggen | |
|---|---|
| Japanse naam | Sensu voor de vouwwaaier; ōgi wordt ook gebruikt |
| Uitvinding | In Japan; data variërend van de 6e tot de 9e eeuw |
| Vroege export | Een monnik genaamd Chōnen bood in 988 vouwwaaijers aan het Chinese hof aan |
| Dansende waaier | De mai ogi, met tien stokjes en een dikke papieren montuur met het familiewapen |
| Andere fans | De stijve waaier, uchiwa, is het platte, niet-opvouwbare type |
| In uitvoering | Gebruikt door acteurs en dansers |
Een Japanse uitvinding
Volgens Wikipedia is de waaier uitgevonden in Japan, met voorgestelde data die variëren van de 6e tot de 9e eeuw, en de vroegste vorm was een hofwaaier genaamd de akomeogi. Het artikel vermeldt een verslag van de Japanse monnik Chōnen die in 988 waaier aan de Chinese keizer presenteerde, en stelt dat de waaier later in de mode raakte in China en vervolgens in Europa via Portugese handelaren. Die geschiedenis is een goede herinnering dat de waaier die je in een dans ziet de voorouder is van een wereldwijd object, en dat Japan er een ceremonieel en artistiek leven van eigen makelij van maakte.
Opvouwbaar en stevig
Japanse waaiers vallen, zoals het artikel het stelt, in twee families uiteen: vouwwaaiers, ōgi of sensu, en niet-buigbare waaiers, uchiwa. Alledaagse uchiwa zijn gangbaar en goedkoop; je gebruikt ze om jezelf af te koelen bij warm weer. De vouwvariant geniet meer aanzien, en het artikel vermeldt dat hovelingen en shintopriesters grootse, felbeschilderde exemplaren dragen bij hun ceremoniële kostuum. In de dans duikt juist de vouwwaaier op, omdat hij open en dicht kan, en dat openen en sluiten geeft de danser een maat om mee te spelen.
De dansende waaier
De mai ogi, de danswaaier, heeft tien stokjes en een dik papieren blad met het familiewapen, aldus Wikipedia. Het dikke papier geeft de waaier voldoende stevigheid om open te blijven staan zonder door te zakken, en het wapen verbindt hem met de school of het huis van de danser. Japanse schilders maakten een grote verscheidenheid aan ontwerpen voor waaierbladen, en het artikel somt materialen op voor de stokjes, van ivoor en been tot sandelhout. Een danser kiest waaiers bij het stuk, en de kleuren, vaak rood en goud of wit, zijn ontworpen om van een afstand op een podium leesbaar te zijn.
Waar het voor kan staan
Kyoto Travel zegt dat nihon-buyō thema's als romantiek, seizoenen of legenden overbrengt via lichaamsbeweging en een waaier. Wikipedia vermeldt furi, de mime-stroming, als de uitbeelding van handelingen uit het dagelijks leven in de Edo-periode, zoals het schrijven van een brief of het inschenken van een drankje. Voeg die twee samen en je hebt een attribuut dat een kopje, een penseel, een brief, een spiegel, een maan of neervallende sneeuw kan zijn, afhankelijk van hoe het wordt vastgehouden en bewogen. Het plezier voor een nieuwkomer is het raden, en het doel van een gesproken inleiding is dat niemand in zijn eentje hoeft te raden.
Fans buiten de dansvloer
Hetzelfde artikel merkt op dat waaieren in Japan werden gebruikt door krijgers, door acteurs en dansers voor voorstellingen en door kinderen als speelgoed. Een waaier is dus een voorwerp met vele levens, en een danser leent zich die vertrouwdheid toe: je herkent de waaier, dus je herkent ook waar hij voor door wil gaan.
Kijkend naar de wijzers
Als u de tempelsessie op deze locatie bijwoont, let dan tijdens de eerste dans op de handen. Merk op of de waaier open of gesloten is, bij de pols of de vingertoppen wordt vastgehouden, dicht bij het gezicht of laag bij de zoom. Let op het geluid dat hij maakt, een zachte klik wanneer hij opengaat. Na de eerste dans begint het patroon zich af te tekenen, en tegen de tweede of derde dans zult u gebaren voorzien — de stille beloning van aandachtig kijken naar klassieke dans.
Veelgestelde vragen
Werd de waaier uitgevonden in Japan?
Ja, volgens Wikipedia, met data die variëren van de 6e tot de 9e eeuw.
Wat is een mai ogi?
De Japanse danswaaier, met tien stokjes en een dik papieren blad waarop het familiewapen prijkt.
Wat betekent de waaier in dans?
Hij kan vele voorwerpen vertegenwoordigen; Kyoto Travel zegt dat dansers hem met beweging gebruiken om romantiek, seizoenen of legenden over te brengen.
Bronnen